16-22 MART TUZA DİKAT HAFTASI

                  16-22 MART TUZA DİKAT HAFTASI    

                         TUZ TÜKETİMİ VE SAĞLIK

 

Dünyada olduğu gibi ülkemizde de sağlıksız yaşam alışkanlıklarının artışı ile birlikte, en önemli halk sağlığı sorunu olarak kabul edilen kronik hastalıklar artmaktadır. Türkiye Ulusal Hastalık Yükü çalışması verilerine göre, ülkemizdeki ölümlerin %71’ i kronik hastalıklar nedeniyle oluşmaktadır. Ulusal düzeyde ölüme neden olan ilk yirmi hastalık içinde bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar ilk sıralarda yer almakta ve önemli hastalık yükü oluşturmaktadır. Erken ölümlere yol açan ve kişilerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen kronik hastalıklardan korunmak için önleyici yaklaşımların geliştirilmesi zorunludur. Değiştirilebilir temel risk faktörlerinden olan yetersiz ve dengesiz beslenmenin önlenmesi, kronik hastalıklardan korunmada güncel stratejilerden birini oluşturmaktadır.

Aşırı tuz tüketimi değiştirilebilir bir sağlıksız beslenme uygulamasıdır ve birçok kronik hastalığın temelinde yer almaktadır. Özellikle oluşumunda aşırı tuz tüketiminin önemli bir etken olduğu hipertansiyon, dünyada önlenebilir ölüm nedenleri içersinde bir numaralı risk faktörüdür.

Aşırı tuz tüketimi dünya çapında bir problemdir. Dünyadaki tuz alımının artması sonucu Dünya Sağlık Örgütü’nün yayınladığı rapora göre, kişi başına günde 5 gram ya da daha az ( 1 çay kaşığı )  tuz tüketilmesi hedeflenmiştir.

Türkiye Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği’ nin 2012 yılında yaptığı ulusal çalışmaya göre kişi başına günde 15 gram tuz tüketildiği bulunmuştur. Bu miktar günlük alınması gereken tuzun üç katına karşılık gelmektedir. Çok fazla alınan tuz kalp, damar, böbrek, pankreas hastalıklarına neden olmakta, kemik sağlığımızı bozmaktadır. Bu nedenlerle Bakanlığımız tarafından Kasım 2011 yılında  “Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Programı” başlatılmıştır.

 

Aşırı Tuz Tüketiminin Sağlığa Zararları

1-Yüksek tansiyon ve yüksek tansiyon temelli kalp ve damar hastalıklarına yol açar.

2-Aşırı tuz tüketiminin idrardaki kalsiyum miktarını arttırması nedeniyle kemiklerde de kalsiyum kaybı görülür. Bu ise kemiklerde kırılma riskinin artmasına ve kemik erimesine (osteoporoz) yol açar.

3-Diyet yapan kişilerin tuz tüketiminde dikkatli olması gerekmektedir. Fazla tuz vücutta su tutulmasına ve şişkinlik hissine yol açar. Tuzun iştah açıcı özelliğinin de olması nedeniyle diyet yapanlar tarafından fazla tüketilmemesi gerekir.

4-Hamilelikte çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir. Vücutta su toplamasına neden olur; bu da yüksek tansiyona yol açabilir. Hafif vakalarda bebek etkilenmezken, hafif düzeyde gelişim duraklaması görülebilir. Hafif vakalarda doğum vaktinde gerçekleşir. Fakat ağır vakalarda ciddi sonuçlarla karşılaşılabilir. 6. aydan sonra bebeğin gelişimi duraklayabilir. Ve bebeğin sağlığı bozulur.

5-Tuz, kalp ve böbrek hastalıklarının yanı sıra felç geçirmeye de sebep olabilir.

 

Tuz Tüketimini Azaltmanın Yolları

1-Daima taze ve tuz eklenmemiş besinleri tercih ediniz.

2-Satın aldığınız hazır ürünlerin etiketlerini mutlaka okuyunuz. “Tuz­suz” ya da “tuzu azaltılmış” besinleri tercih ediniz. Özellikle hipertansiyon gibi sağlık probleminiz varsa bu uyarılara dikkat ediniz.

3- Sofrada tuzluk kullanmamakla tuz alımı % 15 azaltılabilir. Yemeklerin tadına bakmadan tuz kullanma alışkanlığından vazgeçiniz.

4-Tuzluğun deliğinin küçük olması ya da tek delikli olması tuz tüketiminin azaltılmasına yardımcı olabilir.

5- Yemeği tuzsuz yapılıp sofrada tuz eklenerek tuz tüketimi azaltılabilir. Hekimler bunun daha az tuz almaya yardımcı edeceğini söylemektedirler. Özellikle sıcak yenen yemeklerde  (pilav, makarna…) bu çok işe yarayabilir.

6-Yemeklerin lezzetini arttırmak için tuz yerine maydanoz, nane, kekik, dereotu, rezene, fesleğen, limon gibi aroma sağlayıcı besinler ile baharatlar kullanılabilir.

7-Tuzlanarak saklanan ürünlerde tuz miktarı çok fazladır. Bu ürünleri tüketmekten uzak durulmalıdır. ( Yaprak, salça, konserve, balık, peynir, zeytin vb. )

8-Bol su içilmelidir. Su ve maden sularının sodyum miktarı etiketlerinden kontrol edilmelidir.

9-Taze sebze ve meyve tüketimli arttırılmalıdır.

10-Konservelerin tuzunu azaltmak için yiyecekler yıkanarak kullanılabilir.

11-Et, balık ve tavuk ürünlerinde konservelenmiş veya dondurulmuş ürünleri değil taze olanlar tercih edilmelidir.

12-Kahvaltılık tahıl gevreklerini tüketirken düşük tuz oranlı olanları tüketilmelidir. Cips tüketimine dikkat edilmelidir.

13-Maden suları kaynağına göre farklı miktarlarda çözünmüş halde yapısında; sodyum, kalsiyum, magnezyum, demir ve alü­minyum olmak üzere çok sayıda mineral ve doğal gaz içermek­tedir. Bu nedenle satın aldığınız maden sularının sodyum içeri­ğini etiketinden kontrol ediniz.

 

 

 

Dr.Feramiş Ender GÜNGÜNEŞ

Halk Sağlığı Müdürü