4 Şubat Dünya Kanser Günü

Kanser hem dünyada hem ülkemizde sebebi bilinen ölümler sıralamasında kalp ve damar hastalıklarından sonra ikinci ölüm sebebi olması açısından önemli bir halk sağlığı problemidir. Özellikle ortaya çıkışının önlenebildiği, taramalarla ölümün yok edilebildiği ve erken tedavinin yaşam kalitesine çok şey katabildiği kanser türlerini göz önüne alırsak korunmanın önemi artmaktadır. Ülke genelinde yılda yaklaşık 170.000 kişiye kanser teşhisi konulmaktadır. Kanserli olguların yaklaşık üçte ikisi erkeklerde görülmektedir. Bölge ya da şehirlerimiz arasında kanser sıklığı açısından anlamlı farklılıklar yoktur. Bununla beraber, ülkemizdeki kanserlerin önemli bir kısmı sigara ve obezite ile ilişkilidir.

Kanser korunulabilir bir hastalıktır ve doğru korunma stratejileri ile kanser vakalarının üçte biri önlenebilir. Çevresel etkenler kanser oluşumunda % 90-95 oranında etkilidir. Kanser oluşumunda etkisi olan kötü beslenme, sedanter yaşam, tütün ve alkol kullanımı ile güneş ışığının zararlı etkilerine maruz kalma gibi çevresel etkenlerin kontrol altına alınması kanser görülme sıklığını azaltacaktır. Dolayısıyla sağlıklı yaşam davranışları ile kansere karşı korunulabilmekte ve tarama programları sayesinde erken teşhis konularak yaşam süreleri uzatılabilmektedir.

Kanser Daire Başkanlığımızın da üyesi olduğu Dünya Kanser Teşkilatı (UICC) tarafından 2017 Dünya Kanser Günü’nde kanser hakkında yanlış bilinenler teması üzerinde durulmaktadır. Dünyada ve ülkemizde kanserle ilgili bazı yanlış bilgiler ve doğruları aşağıda vurgulanmıştır:

Yanlış 1: Kanser bir sağlık sorunudur.

Doğru: Kanser sadece bir sağlık sorunu değildir. Sosyal ve ekonomik yönleri de olan insan haklarını etkileyebilen bir sorundur.

Yanlış 2: Kanser; gelişmiş ülkelerde, yaşlı ve refah düzeyi yüksek insanlarda görülen bir hastalıktır.

Doğru: Kanser küresel bir sorundur, her yaşta görülebilir. Özellikle gelişmekte olan ülkeleri etkilemektedir.

Yanlış 3: Kanser ölüm demektir.

Doğru: Günümüzde yeni tedavi yöntemleri ile pek çok kanser türünde uzun yaşam sürelerine ulaşılmıştır. Ülkemizde tüm kanser tedavileri ücretsiz yapılmakta ve modern tıptaki standart bütün tedavilere ulaşılabilmektedir.

Yanlış 4: Kanser benim kaderim, ondan kaçamam.

Doğru: Kanser önlenebilir bir hastalıktır. Doğru stratejiler ile her üç kanserden birisi önlenebilmektedir.

Bakanlığımız Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığı tarafından kanser kontrolüne yönelik yapılan çalışmalar ise şunlardır:

Kanser kayıtçılığında, dünya nüfusunun % 8’i takip edilmektedir. Ülkemizde ise toplam nüfusun yaklaşık % 27’si kanser gelişimi açısından aktif takip altındadır. Ülkemizde aktif

kanser kayıt merkezleri kurulmuştur. Bu merkezlerle birlikte aktif kanser kaydındaki oran ülke genelinde % 50 seviyelerine ulaşacaktır.

Uygulanan kanser tarama programlarının etkinliğinin artırılması için ulusal standartlar belirlenmiş ve yayınlanmıştır. Bu çerçevede; ülkemizde meme kanserinin daha erken yaşlarda görülmesi nedeniyle, Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezlerince (KETEM) ÜCRETSİZ yürütülen toplum tabanlı meme kanseri tarama yaşı 40’a indirilmiştir. Rahim ağzı kanserlerinin erken teşhisi için 30-65 yaşları arasında devam edilen smear (sürüntü) programına HPV testleri de ilave edilmiştir. Ayrıca bağırsak kanserlerine yönelik ülke genelinde 50-70 yaşlar arasındaki vatandaşlarımızın dışkıda gizli kan testi ve kolonoskopi ile taranmaları sağlanacaktır. Bütün bu taramalar sayesinde bu üç kanser türünde de erken teşhis imkanları artacak ve hastalarımızda ciddi yan etkilere neden olan tedavilerin önüne geçilecektir. İlimizde de Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi’nde (KETEM) tarama programı kapsamındaki muayene ve tetkikler yapılmakta olup, sağlıklı kişiler de düzenli bir şekilde kontrollerini yaptırmak üzere bu merkeze başvurabilirler.

Ülkemizde kanserle olan mücadelemiz bütün toplumsal unsurların desteği ile devam edecektir. Kanserle mücadele uzun soluklu bir maratondur ve halkımızın da aktif katılımını gerektirmektedir.

“FARKINDAYIZ KANSERİ YENECEĞİZ.”

Dr.Feramiş Ender GÜNGÜNEŞ

Halk Sağlığı Müdürü